Κυριακή, 4 Αυγούστου 2013

Θεά Αθηνά

Γλυπτό του Rudolph Tegner



Η Αθηνά ήταν κόρη του Δία και της Μήτις. Η Μήτις ήταν η πρώτη κανονική σύζυγος του Δία και όταν ήταν εγκυμονούσα στην Αθηνά, ένας χρησμός έφτασε στα αφτιά του Δία που έλεγε ότι η σύζυγος του θα γεννούσε ένα παιδί που θα  έπαιρνε τον θρόνο του. Ο Δίας βλέποντας τον Όλυμπο να χάνεται κάτω από τα πόδια του έτρεξε να συμβουλευτεί τη Γη και τον Ουρανό που τον συμβούλεψαν να καταβροχθίζει τη Μήτις, κάτι που συνηθιζόταν στην οικογένεια και κάτι και που έκανε.  Πέρασαν οι ημέρες εκεί ψηλά στον Όλυμπο και ο Δίας  άρχισε να έχει φοβερούς πονοκεφάλους που τον βασάνισαν και στην απόγνωση του φώναξε τον Ήφαιστο μήπως και τον γιατρέψει. Ο Ηφαιστος που είχε τα σύνεργα της δουλειάς  μαζί του, πήρε ένα μεγάλο σφυρί και με όλη του τη δύναμη σημάδεψε το κεφάλι του πατέρα των Θεών. Από το σπασμένο κεφάλι του Δία  ξεπήδησε  η Αθηνά πάνοπλη, με την περικεφαλαία της και την ασπίδας της την οποία και απέθεσε  στα πόδια του Δία αναγνωρίζοντας τον υπέρτατο Θεό.


Η γέννηση της Αθηνάς
(Rene-Antoine Houasse 1645-1710)




Εικονογράφηση βιβλίου 1579




Ο Δίας γεννώντας την Αθηνά 
(Γλυπτό του Δανού Rudolph Tegner)




Ήταν για το Δία η αγαπημένη του κόρη αλλά η σοφία της, η ομορφιά και η γενναιότητά της, την έκαναν  αγαπημένη Θεά όλων των Ελλήνων και όχι μόνο. Κέρδισε πολλές  προσωνυμίες, όπως και  Εργάνη μιας και ήταν προστάτης των χειροτεχνών.



Η Αθηνά διδάσκει τη τέχνη της γλυπτικής στη Ρόδο
(Rene-Antoine Houasse) 




Η Αθηνά προστατεύει την Αρχιτεκτονική, τη ζωγραφική και τη Γλυπτική από τη φθορά του χρόνου.
(John Singer Sargent 1921 - Δημόσια βιβλιοθήκη Βοστόνης )




Ο καλλιτέχνης που οδηγεί τη ζωγραφική από το σκοτάδι στο φως 
Χαλκογραφία του Pietro Aquila (1640~1700)
Απεικόνιση του Ανίμπαλε Καράτσι να βγαίνει από μια  σπηλιά στο φως ανάμεσα σε έργα του και όπου τον υποδέχεται ο Απόλλων με την Αθηνά


*



Η Αράχνη ήταν μια γυναίκα υφάντρα. Τα υφαντά της ήταν πανέμορφα και η δεξιοτεχνίας της ήταν ξακουστή. Μία ημέρα η Αράχνη κοκορεύτηκε πως η τέχνη της είναι ανώτερη και από αυτή της Αθηνάς. Η Αθηνά που δεν άφηνε τίποτα να παίσει κάτω, τη κάλεσε σε μια υφαντική μονομαχία. Η Αθηνά έπιασε το πλεκτό της με θέμα τη διαμάχη της με το Ποσειδώνα ενώ η Αράχνη διάλεξε σαν θέμα τα ερωτικά καμώματα των Ολυμπίων Θεών. Η Αθηνά εξοργίστηκε και κουρέλιασε το υφαντό της Αράχνης. Η Αράχνη μη αντέχοντας τον εξευτελισμό κρεμάστηκε. Η Θεά λυπήθηκε τη γυναίκα και χαλάρωσε το σχοινί που της έφερε το θάνατο μεταμορφώνοντας τη στο γνωστό αρθρόποδο.


Αράχνη
(Παλάτι των Δόγηδων στη Βενετία - Βερονέζε 1578)



Λεπτομέρεια




Αράχνη
1574






Ο μύθος της Αράχνης




Αθηνά και Αράχνη
(Τιντορέτο 1580)





Αθηνά και Αράχνη


*




Αν και ο Άρης ήταν ο θεός του πολέμου η Θεά κέρδισε τη προσωνυμία της Πρόμαχου μιας και πρώτη έμπαινε στις μάχες εμψυχώνοντας  τους πολεμιστές, αλλά και απέτρεπε τις έριδες, κάτι που ο Άρης δεν  έβλεπε με καλό μάτι μια γυναίκα να ανακατεύεται στις δουλειές του.




Ο Αγαμέμνων διεκδικεί την αιχμάλωτη Βρισηίδα, ο Αχιλλέας εξοργισμένος τραβάει το σπαθί του για να τον σκοτώσει. Η Θεά  παρούσα αρπάζει τον Αχιλλέα από τα μαλλιά αποτρέποντας το φονικό.




Η Αθηνά απωθεί τον Άρη μακριά από την ειρήνη και την ευημερία  
(Τιντορέτο 1576-77)




Αθηνά και Άρης
(Ανάκτορο Σένμπρουν - Αυστρία)




Η σύγκρουση της Αθηνάς με τον Άρη
(Joseph Benoit Syvee - 1771)




Ηρακλής και Αθηνά κατά του Άρη
(Wolfut Victor 1630-40)



Η  Αθηνά νικά τον Άρη




Η Αθηνά προστατεύει την Ειρήνη από τον Άρη ή Ειρήνη και πόλεμος ή Η ευλογία της ειρήνης
(Ρούμπενς  1629-30)



*



Η Θεά πάντως είναι πανταχού παρούσα.
 Σε μια λαμπρή τελετή στο γάμο του Πηλέα και της Θεάς Θέτιδας ήταν καλεσμένοι όλοι οι θεοί  εκτός από την Έριδα . Η  θεά της δυσαρμονίας της ζήλιας και  θύμωσε και για εκδίκηση  πήγε κρυφά το γιορτινό τραπέζι και άφησε ένα χρυσό μήλο που έγραφε "τη καλλίστη"    (το γνωστό “Το μήλο της Έριδας”)
Οι θεοί αναρωτήθηκαν  ποια θεά θα έπρεπε να πάρει το όμορφο δώρο? Η Αφροδίτη δεν το συζητούσε και πίστευε ότι το μήλο είναι δικό της, η Ήρα ανένδοτη  πίστευε πως το μήλο άνηκε σε εκείνη. Η Αθηνά βλέποντας τον διαπληκτισμό ξεκαθάρισε ότι το μήλο είναι δικό της .
Ο Δίας, βλέποντας το μπάχαλο γύρο από το γαμήλιο τραπέζι πρότεινε στις τρεις θεές να βρεθεί ένας άλλος που θα αποφάσιζε σε ποια Θεά ανήκει το μήλο. Ο κριτής έτυχε να είναι ο Πάρις γιος του βασιλιά Πρίαμου, ένας όμορφος νέος και βασιλόπουλο.
Συμφώνησαν οι τρεις θεές και παρουσιάστηκαν μπροστά του για να διαλέξει την ομορφότερη. Η Ήρα βέβαια του θύμισε ότι είναι θεά και θα τον έκανε παντοδύναμο βασιλιά της Ασίας, η Αθηνά του υποσχέθηκε ότι θα τον έκανε έναν σοφό και σεβαστό άνθρωπο, η Αφροδίτη του πρότεινε για σύζυγο την ομορφότερη γυναίκα που υπήρχε σ'ολο τον κόσμο, την ωραία Ελένη.
Ο Πάρις έβλεπε ότι και οι τρεις θεές είναι το ίδιο όμορφες, αν και τα τρία δώρα τα ήθελε, μετά από σκέψη  αποφάσισε να δώσει το χρυσό μήλο στην Αφροδίτη.



Η κρίση του Πάρη 
(Ρούμπενς 1639)




Η απόφαση του Πάρη
(Luca Giordano 1681-83)



*




Η καλλίτερη φιλενάδα της Αθηνάς ήταν η Παλλάδα, κόρη της Τριτωνίδας. Οι δυο φιλενάδες είχαν κοινά ενδιαφέροντα και με τις ώρες έπαιζαν με διάφορα όπλα σε ψεύτικες μονομαχίες. Κάποια φορά όμως η ψεύτικη μονομαχία έγινε αληθινή με το βέλος της Παλλάδας να κατευθύνετε στη καρδιά της Αθηνάς. Ο Δίας  για να προστατέψει την αγαπημένη του κόρη, έβαλε την ασπίδα του μπροστά. Η Παλλάδα βλέποντας μια ασπίδα από το πουθενά σάστισε και η Αθηνά βρήκε την ευκαιρία και την σημάδεψε με το δόρυ της. Η Παλλάδα έπεσε νεκρή και από πάνω της η Αθηνά κλαίγοντας απαρηγόρητη για το θάνατο της φιλενάδας της. Η Αθηνά πήρε ένα μεγάλο ξύλο και σκάλισε τη μορφή της Παλλάδας με το ένα χέρι να κρατά το δόρυ και το άλλο μια ρόκα. Ονόμασε το ξύλινο άγαλμα Παλλάδιο και το έστισε δίπλα στο θρόνο του Δία.

Τη προσωνυμία Παλλάς κέρδισε η Θεά, κατά μια εκδοχή, από τη Γιγαντομαχία μεταξύ του Δία μαζί με τους Θεούς του Ολύμπου με τους Γίγαντες. Σ΄αυτή τη φοβερή μάχη η Αθηνά κατάφερε  να σκοτώσει τον φοβερό γίγαντα Πάλλαντα.





*


Η Αθηνά ήταν και σύμβολο της αιώνιας παρθενίας μιας και ποτέ δεν σύναψε ερωτικό δεσμό.
 Μια φορά ο Ήφαιστος  την πολιορκούσε ξετρελαμένος  από την ομορφιά της και κατάφερε να την αγκαλιάσει η θεά τον απέκρουσε κακήν κακώς, η ορμή του Ηφαίστου όμως άφησε το σπέρμα του στο μηρό της Θεάς. Η Θεά αηδίασε και με ένα κομμάτι μαλλί σκούπισε το σπέρμα από το πόδι της και το πέταξε στη γη. Η Γαία όμως που δεν αφήνει τίποτα να πάει χαμένο φρόντισε να γεννηθεί ο Εριχθόνιος ο οποίος έγινε βασιλιάς της Αθήνας περίπου το 1500 π.Χ..


Η εύρεση του Εριχθόνιου από τις κόρες του Κέκροπα
(Ρούμπενς 1616)




Ερέχθειο



*



 Η Μέδουσα ήταν μια όμορφη κοπελιά  με την οποία ήταν ξετρελαμένος ο Ποσειδώνας. Η Θεά εξοργίστηκε όταν οι δυο τους ερωτοτρόπησαν σε ένα ναό της και την μεταμόρφωσε σε ένα τέρας με φίδια για μαλλιά και βλέμμα που μαρμάρωνε όποιον την έβλεπε στα μάτια. Πολλοί προσπάθησαν να τα βάλουν με το τέρας μάταια όμως. Ο Περσέας όμως κατάφερε να αποκεφαλίσει τη Μέδουσα καθοδηγούμενος από τη σοφή Θεά που του δώρισε και μια γυαλιστερή ασπίδα ώστε η Μέδουσα βλέποντας το πρόσωπο της μέσα από αυτήν να μαρμαρώσει. 



Ερμής και Αθηνά αρματώνουν το Περσέα
(Ελαιογραφία του Paris Bordone 1545-55)





Ο Περσέας  δώρισε το κεφάλι  στη Θεά η οποία και το έβαλε στην ασπίδα της.



Ο Περσέας με το κεφάλι της Μέδουσας 
(Jean Marc Nattier 1685-1766)




Ο Περσέας με το κεφάλι της Μέδουσας μπροστά στο Φινέα 
(Sebastiano Ricci 1705-10)




loggia della Signoria - Φλωρεντία




Λεπτομέρεια




Η διαδικασία της μετατροπής του φόβου σε τέχνη


*



 Η Θεά διεκδικούσε την ίδια πόλη, την Αθήνα, με τον Ποσειδώνα, άκρη δεν έβγαζαν οπότε αποφάσισαν να ανέβουν σε ένα βράχο και να κάνουν ο καθένας τους και από ένα δώρο στους πολίτες και να αποφασίσουν οι πολίτες. Ο Ποσειδώνας λοιπόν με την  τρίαινά του χτυπά τη γη στη πλευρά του λόφου και τότε αρχίζει ν αναβλύζει γάργαρο νερό. Οι πολίτες μένουν με ανοιχτό το στόμα και τρέχουν να πιάσουν με τις χούφτες το νερό και να παίξουν μαζί του. Όσοι ήπιαν από το νερό, άρχισαν να ξεροβήχουν μιας και το νερό ήταν θαλασσινό από τα μέρη του βασιλείου του Ποσειδώνα.
Η Θεά με μια αξίνα στο χέρι φύτεψε μια ελιά, κερδίζοντας το όνομα της πόλης, αλλά και ένα διαχρονικό μνημείο στο βράχο.



Η διαμάχη μεταξύ Ποσειδώνα και Αθηνάς
(Noel Halle 1748)




Ακρόπολη και Άρειος Πάγος
(Λέω φον Κλέντσε  1846)

Oι Αθηναίοι όσοι ζούσαν γύρω από την Ακρόπολη αρχικά τιμούσαν τη Θεά τους με μια λαμπρή γιορτή τα "Αθήναια". Αργότερα όταν ο Θησέας ένωσε τους δήμους της Αττικής με πρωτεύουσα την Αθήνα γιορτάζονταν τα Παναθήναια κάθε χρόνο και τα μεγάλα Παναθήναια κάθε τέσσερα χρόνια.
Τα μεγάλα Παναθήναια ήταν μια σπουδαία γιορτή εφάμιλλη των Ολυμπιακών αγώνων που διαρκούσε  ημέρες με μουσικές και χορευτικές εκδηλώσεις, μουσικούς αγώνες, αθλητικούς αγώνες σε πολλά αθλήματα, ιππικούς αγώνες, θρησκευτικές τελετές και θυσίες.



Δρομείς των Παναθηναίων  
530 π.Χ.




 Η γιορτή έκλεινε με τη Πομπή των Παναθηναίων που γινόταν τη τελευταία ημέρα για τη μεταφορά του ιερού πέπλου που νεαρές παρθένες  Αθηναίες κοπέλες, οι Εργαστίνες,   από πριν είχαν αναλάβει να υφάνουν. Η μεγαλοπρεπής πομπή ξεκινούσε από το Κεραμικό και έφτανε στην Ακρόπολη με πλήθος κόσμου που κατέφθανε από άλλα μέρη για να τιμήσει τη Θεά. Το πέπλο έμπαινε στη θέση του καταρτιού σε ένα μεγάλο καράβι με ρόδες . 

Στη ζωφόρο του Παρθενώνα, (είναι το πάνω μέρος των τοίχων περιμετρικά πίσω από τους εξωτερικούς κίονες που περιβάλει τον ναό με εμβαδόν 160μ. μήκος και 1μ. ύψος  του ναού) που λεηλατήθηκε για τη καλλιτεχνική και ιστορική του αξία, υπάρχουν παραστάσεις  των μεγάλων Παναθηναίων ελάχιστα στο φυσικό τους χώρο και τα περισσότερα σε διάφορα μουσεία.


Ζωφόρος 




Ελγίνεια μάρμαρα στο Βρετανικό Μουσείο




Ελγίνεια μάρμαρα στο Βρετανικό Μουσείο







Εργαστίνες
























********************

Η Θεά έχει ακόμα το μαγικό ραβδάκι να σκουντά ακόμα καλλιτέχνες μήπως και σαν μύθος, κάνει ένα ακόμα βήμα  στο χρόνο. 




Θεά
(Neil Moore - 1993)



Αθηνά





Τρελή, τρελή, τρελή Αθηνά 
(Νταλί 1968)




Αθηνά στη Μαδέρα
(Neil Moore - 2002)


*




Το βλέμμα της Αθηνάς
Αμβέρσα



Βιρτζίνια Αμερική









Θεά Αθηνά
Ρωμαϊκό έργο - Μουσείο Λούβρου  




Αθηνά Βαρβακείου
Μαρμάρινο αντίγραφο του 2ου αιώνα μ.Χ.
 (αναπαριστά μάλλον το χρυσελεφάντινο άγαλμα του Φειδία της Ακρόπολης) 






Αθηνά και Ιανός
Ανάκτορο Σένμπρουν - Βιένη 





Κοινοβούλιο της Βιέννης 




Λεπτομέρεια





Λεπτομέρεια





Ηρακλής Ερμής και Αθηνά
Νέα Υόρκη





Γκουανταλαχάρα Μεξικό 





Χαϊδελβέργη - παλιά γέφυρα 1790



Χαϊδελβέργη - παλιά γέφυρα 





Πανεπιστήμιο La Sapienza - Ρώμη




Πότσνταμ Γερμανία 






Θεά Αθηνά
Ακαδημία Αθηνών





Παλλάς Αθηνά 




Αθηνά
(Ρέμπραντ 1635)






Η Παλλάς εκδιώκει τις κακίες από το Κήπο της Αρετής
(Mantegna  1499-1501)




Η Αθηνά νικηφόρα πάνω από την άγνοια
(Bartholomeus Spranger 1591)





H Αθηνά ανάμεσα στην αριθμητική και στη γεωμετρία
(Πάολο Βερονέζε 1551)




Ερμής και Αθηνά
(Spranger 1585)


Αθηνά και μούσες
(Hans Rottenhammer  1603)




Αθηνά και μούσες στον Ελικώνα
(Hans Rottenhammer 1603)




Παλλάς και κένταυρος 




Αθηνά
(Hendrick Goltzius 1611)




Παλλάς Αθηνά


Πιστή αντιγραφή από Εδώ

1 σχόλιο: